Rozeznanie

(215 - kwiecień - maj 2017)

Ponad granice i schematy

ks. Mariusz Pohl

Bóg zawsze zaskakuje człowieka i w niespodziewany sposób przełamuje wszelkie schematy, rachuby i oczekiwania

Gdyby w działaniu Pana Boga wszystko było oczywiste i przewidywalne, rozeznanie duchowe nie byłoby potrzebne, a Pan Bóg byłby jednym z wielu dobrze znanych i oswojonych elementów ludzkiej rzeczywistości. Na szczęście tak nie jest. Bóg zawsze wykracza ponad to, co o Nim myślimy i jak Go sobie wyobrażamy. 

Pierwsze pewne stwierdzenie o Bogu brzmi: Bóg jest Tajemnicą. Wszystko, co moglibyśmy o Nim powiedzieć czy pomyśleć jest do pewnego stopnia prawdą, ale jest też fałszem, bo Bóg jest zarazem inny: jest bardziej, albo mniej, albo inaczej niż myślimy. 

Taki sposób poznawania i opisywania Boga nazywa się teologią apofatyczną albo przeczącą. Kładzie ona nacisk na niewspółmierność wszystkich naszych wysiłków zmierzających do opisania absolutnej tajemnicy Boga. Każde nasze twierdzenie o Bogu musi być uzupełnione przez odpowiednie zanegowanie za pomocą formuł przeczących, mówiących, że Bóg jednak nie jest taki jak myślimy i przez uznanie, że Bóg w spo¬sób nieskończony przekracza wszelkie nasze kategorie. 

Teologia ta odrzuca symbole, obrazy, definicje i abstrakcyjne pojęcia jako nieadekwatne do opisu natury Boga. Wiedza o Bogu nigdy nie jest czysto intelektualna, nie wynika z teoretycznych spekulacji filozoficznych, lecz domaga się praktycznego zbliżenia do Boga przez moralne i religijne oczyszczenie, modlitwę, ascezę. Właśnie w ten sposób dokonuje się duchowe poznawanie Boga i rozeznawanie Jego woli: nie może mieć ono jedynie wymiaru intelektualnego, lecz musi być praktykowaniem modlitwy, życia duchowego i obcowania z Bogiem. 

W ten sposób możemy doświadczyć bliskości Boga i odkryć Jego wolę odnośnie do naszego życia, zobaczyć swoje powołanie. Wtedy nie będzie to jakiś typowy i znormalizowany wytwór „Bożych młynów”, lecz zupełnie indywidualny i wyjątkowy „pomysł” Pana Boga, stworzony dokładnie na moją osobistą miarę i użytek, niepowtarzalny i oryginalny. Bo taki właśnie jest Pan Bóg.

Niestety, często nasza droga poznawania Boga i odkrywania swego powołania jest zupełnie inna. Jest to droga infantylnych uproszczeń i schematów, które zostają podniesione do rangi absolutnych, pewnych i pełnych stwierdzeń o Bogu. Bóg zostaje sprowadzony do prostych, żeby nie powiedzieć prymitywnych wyobrażeń i schematów. Dokonuje się to na ogół w trzech dziedzinach: wiary, moralności i modlitwy. 

 

To tylko fragment artykułu, całość w drukowanym "Wieczerniku".